اعتراف به آفریدگار هستی امری فطری و بدیهی است
شیخ الاسلام ابن تیمیه گفته است: اقرار و اعتراف به آفریدگار (هستی) امری فطری و بدیهی است در درون انسان، اگرچه بعضی از مردم بر اثر فاسد شدن فطرتشان برای شناخت خدا به نظر و دلیل نیاز دارند [۲۶]. این آیه هم گفته شیخ الاسلام ابن تیمیه را تأیید میکند:
﴿وَإِذۡ أَخَذَ رَبُّكَ مِنۢ بَنِيٓ ءَادَمَ مِن ظُهُورِهِمۡ ذُرِّيَّتَهُمۡ وَأَشۡهَدَهُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ أَلَسۡتُ بِرَبِّكُمۡۖ قَالُواْ بَلَىٰ شَهِدۡنَآۚ أَن تَقُولُواْ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ إِنَّا كُنَّا عَنۡ هَٰذَا غَٰفِلِينَ ١٧٢﴾[الأعراف: ۱۷۲].
«(ای پیامبر برای مردم بیان کن) هنگامی را که پروردگارت فرزندان آدم را از پشتشان پدید آورد، و آنان را بر خودشان گواه گرفته است (و خطاب بدانان فرموده است) که آیا من پروردگار شما نیستم؟ آنان هم گفتهاند: آری! گواهی میدهیم، تا روز قیامت نگویید ما از این غافل و بیخبر بودهایم».
خداوند در این آیه خبر میدهد که فرزندان آدم را از پشتهایشان پدید آورده در حالی که بر خود گواهی میدهند که خداوند پروردگار و فرمانروای آنها است و به جز خداوند متعال هیچ معبود به حقی وجود ندارد، و خداوند آنان را بر این عهد و پیمان آفریده است. علمای سلف و خلف گفتهاند: منظور از این به گواهی گرفتن فرزندان آدم، آفرینش آنها بر عقیدهی توحید است.
﴿وَأَشۡهَدَهُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ أَلَسۡتُ بِرَبِّكُمۡۖ قَالُواْ بَلَىٰ شَهِدۡنَآ﴾[الأعراف: ۱۷۲].
یعنی: خداوند آنان را آفرید در حالی که به این امر گواهی میدهند و با زبان حال خود میگویند... [۲۷].
حقیقت توحید در فطرت هر انسانی نهفته است، و هر کودکی با این فطرت توحیدی به دنیا میآید واز این فطرت منحرف نمیشود مگر اینکه یک عامل خارجی با استفاده از استعداد انسان برای هدایت و گمراهی، آن را به فساد بکشاند [۲۸].
[۲۶] تفسیر قاسمی: ص: ۲۹۸ – ۲۹۳. [۲۷] تفسیر ابن کثیر: ج ۲، ص: ۲۶۴-۲۶۱. [۲۸] تفسیر في ظلال القرآن: ج ۳، ص ۳۹۴.