تفسیر و بیان کلمات قرآن

فهرست کتاب

سورۀ هود

سورۀ هود

۱- ﴿أُحۡكِمَتۡ ءَايَٰتُهُ﴾: آیات آن خیلی محکم، استوار و منظم است.

۱- ﴿فُصِّلَتۡ﴾: از روی حکمت [در زمان‌های مختلف به حسب وقایع و مصالح] بخش ‌بخش نازل کرده شد.

۵- ﴿يَثۡنُونَ صُدُورَهُمۡ﴾: کفر و دشمنی با مسلمان‌ها را در سینه‌های خود نهان می‌کنند.

۵- ﴿لِيَسۡتَخۡفُواْ مِنۡهُ﴾: تا از او تعالی پنهان بمانند، این کار را از نادانی می‌کنند.

۵- ﴿يَسۡتَغۡشُونَ ثِيَابَهُمۡ﴾: برای این که بهتر مخفی باشند خود را در جامه‌هاشان پنهان می‌کردند.

۶- ﴿يَعۡلَمُ مُسۡتَقَرَّهَا﴾: محل استقرار آنها را در صلب یا رَحم و مانند آنها می‌داند.

﴿مُسۡتَوۡدَعَهَا﴾: آرام‌گاه او را در رحم و مانند آن یا در صلب پدر.

۷- ﴿لِيَبۡلُوَكُمۡ﴾: تا شما را امتحان کند در حالی‌که از امور تان آگاه است.

۷- ﴿أَحۡسَنُ عَمَلٗا﴾: فرمانبرتر از او تعالی و پرهیزگارتر.

۸- ﴿أُمَّةٖ مَّعۡدُودَةٖ﴾: چند روزی.

۸- ﴿حَاقَ بِهِم﴾: بر آنها فرود ‌آید یا احاطه‌شان ‌کند.

۹- ﴿إِنَّهُۥ لَيَ‍ُٔوسٞ﴾: همانا او سخت مأیوس و نومید است.

۹- ﴿كَفُورٞ﴾: به نعمت‌های خدا بسیار ناسپاس است.

۱۰- ﴿ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُ﴾: حادثه ناگواری به او رسیده.

۱۰- ﴿إِنَّهُۥ لَفَرِحٞ﴾: همانا او هنگام رسیدن نعمت بدمست و به آن فریفته است.

۱۰- ﴿فَخُورٌ﴾: به نعمتی‌که دارد به دیگران فخر می‌کند.

۱۲- ﴿وَكِيل﴾: نگهدار آن است.

۱۵- ﴿لَا يُبۡخَسُونَ﴾: از اجرشان کاسته نمی‌شود.

۱۶- ﴿حَبِط﴾: در آخرت باطل گشت.

۱۷- ﴿بَيِّنَةٖ﴾: یقین و دلیل قاطع، قرآن‌ کریم.

۱۷- ﴿شَاهِد﴾: اعجاز نظم قرآن گواه نزول آن است.

۱۷- ﴿فِي مِرۡيَةٖ مِّنۡهُ﴾: تردیدی در نزول قرآن.

۱۸- ﴿ٱلۡأَشۡهَٰدُ﴾: فرشتگان، پیامبران و اعضای بدن.

۱۹- ﴿يَبۡغُونَهَا عِوَجٗا﴾: می‌خواهند این راه کج باشد.

۲۰- ﴿مُعۡجِزِينَ﴾: از عذاب خدا نمی‌توانید فرار کنید.

۲۲- ﴿لَا جَرَمَ﴾: ثابت است یا ناگزیر یا در حقیقت.

۲۳- ﴿أَخۡبَتُوٓاْ إِلَىٰ رَبِّهِمۡ﴾: به نوید او تعالی اطمینان یا فروتنی کردند.

۲۷- ﴿ٱلۡمَلَأُ﴾: سران و بزرگان.

۲۷- ﴿بَادِيَ ٱلرَّأۡيِ﴾: ظاهر کار را می‌بینند و در آن دقت و اندیشه نمی‌کنند.

۲۸- ﴿أَرَءَيۡتُم﴾: به من بگویید.

۲۸- ﴿فَعُمِّيَتۡ عَلَيۡكُم﴾: و بر شما پوشیده شد.

۳۱- ﴿خَزَآئِنُ ٱللَّهِ﴾: خزانه‌های رزق و مال خدا.

۳۱- ﴿تَزۡدَرِيٓ أَعۡيُنُكُمۡ﴾: به چشم شما حقیر و بی‌ارزشند.

۳۳- ﴿أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ﴾: از عذاب خدا نمی‌توانید فرار کنید.

۳۴- ﴿أَن يُغۡوِيَكُمۡ﴾: که شما را گمراه سازد.

۳۵- ﴿فَعَلَيَّ إِجۡرَامِي﴾: پس عذاب گناه من به عهده‌ خود من است.

۳۶- ﴿فَلَا تَبۡتَئِسۡ﴾: پس غمگین مباش.

۳۷- ﴿بِأَعۡيُنِنَا﴾: در حفظ و حمایت کامل ما.

۳۹- ﴿يُخۡزِيهِ﴾: خوار و ذلیلش خواهد کرد.

۳۹- ﴿يَحِلُّ عَلَيۡهِ﴾: بر او واجب می‌شود و می‌رسد.

۴۰- ﴿فَارَ ٱلتَّنُّورُ﴾: آب از تنور نان پزی به شدت فوران کرد.

۴۱- ﴿مَجۡرٜىٰهَا﴾: وقت حرکت آن.

۴۱- ﴿مُرۡسَىٰهَآ﴾: هنگام توقف آن.

۴۳- ﴿سَ‍َٔاوِي﴾: به زودی پناه می‌برم.

۴۳- ﴿لَا عَاصِمَ﴾: هیچ مانع و نگاه‌دارنده‌ای نیست.

۴۴- ﴿أَقۡلِعِي﴾: باران را بس کن.

۴۴- ﴿غِيضَ ٱلۡمَآءُ﴾: آب کم شد و در زمین رفت.

۴۴- ﴿وَٱسۡتَوَتۡ عَلَى ٱلۡجُودِيِّ﴾: بر کوه جودی نزدیک موصل قرار گرفت.

۴۴- ﴿بُعۡدٗا﴾: نابود و دور باد.

۴۸- ﴿بَرَكَٰت﴾: خیر و برکت همیشگی.

۵۱- ﴿فَطَرَنِيٓ﴾: مرا آفریده و هستی داده است.

۵۲- ﴿ٱلسَّمَآءَ﴾: باران را.

۵۲- ﴿مِّدۡرَارٗا﴾: فراوان پی‌درپی بدون ضرر.

۵۴- ﴿ٱعۡتَرَىٰكَ﴾: به تو رسانده است.

۵۴- ﴿بِسُوٓء﴾: جنون و دیوانگی.

۵۵- ﴿فَكِيدُونِي﴾: پس به ضرر من دست به حیله بزنید.

۵۵- ﴿لَا تُنظِرُونِ﴾: مهلتم ندهید.

۵۶- ﴿ءَاخِذُۢ بِنَاصِيَتِهَآ﴾: خدا مالک اوست و بر او قدرت دارد.

۵۷- ﴿حَفِيظٞ﴾: مراقب و شاهد است.

۵۸- ﴿غَلِيظ﴾: بسیار سخت.

۵۹- ﴿جَبَّارٍ﴾: خود بین و متکبر.

۵۹- ﴿عَنِيد﴾: سرکش، حق ستیز.

۶۰- ﴿بُعۡدٗا لِّعَادٖ﴾: عاد نابود و از خیر دور باد.

۶۱- ﴿وَٱسۡتَعۡمَرَكُمۡ فِيهَا﴾: عمران زمین را به اختیار شما گذاشت و شما را در آن ساکن ساخت.

۶۲- ﴿مُرِيب﴾: تشویش و اضطراب آور.

۶۳- ﴿أَرَءَيۡتُمۡ﴾: به من بگویید.

۶۳- ﴿بَيِّنَةٖ﴾: یقین، بیان روشن و بصیرت.

۶۳- ﴿تَخۡسِيرٖ﴾: ضرر، اگر از او نافرمانی کنم.

۶۴- ﴿ءَايَةٗ﴾: معجزه‌ای‌که دلیل صدق نبوتم است.

۶۷- ﴿ٱلصَّيۡحَةُ﴾: صدای کشنده از آسمان.

۶۷- ﴿جَٰثِمِينَ﴾: خشک، بی‌حرکت و بی‌جان.

۶۸- ﴿لَّمۡ يَغۡنَوۡاْ فِيهَآ﴾: از مدت‌ها، به خوشی و عشرت در اینجا بسر نبرده‌اند.

۶۸- ﴿بُعۡدٗا لِّثَمُودَ﴾: ثمود از رحمت حق دور و نابود باد.

۶۹- ﴿بِعِجۡلٍ حَنِيذٖ﴾: گوساله بریان با سنگ‌های گداخته.

۷۰- ﴿نَكِرَهُمۡ﴾: آنها را نپسندید و از رفتارشان بدش آمد.

۷۰- ﴿أَوۡجَسَ مِنۡهُمۡ﴾: در قلب خود از آنها احساس ترس کرد.

۷۲- ﴿يَٰوَيۡلَتَىٰٓ﴾: کلمه تعجب است.

۷۳- ﴿مَّجِيدٞ﴾: دارای خیر و احسان زیاد.

۷۴- ﴿ٱلرَّوۡعُ﴾: خوف و ترس.

۷۵- ﴿لَحَلِيمٌ﴾: همانا بردبار است، شتاب نمی‌کند.

۷۵- ﴿أَوَّٰهٞ﴾: پرسوز و آه از ترس خدا.

۷۵- ﴿مُّنِيبٞ﴾: به خدای سبحان رجوع می‌کرد.

۷۷- ﴿سِيٓءَ بِهِمۡ﴾: از آمدن آنها خوشحال نشد چون بخاطر آنها از بدکاران قوم خود ترسید.

۷۷- ﴿ضَاقَ بِهِمۡ ذَرۡعٗا﴾: بخاطرآنها دلتنگ شد که توانش ضعیف بود و برای نجات آنها چاره نداشت.

۷۷- ﴿يَوۡمٌ عَصِيب﴾: بدی و مصیت امروز سخت‌تر است.

۷۸- ﴿يُهۡرَعُونَ إِلَيۡهِ﴾: به‌سوی او می‌شتافتند، گویی مجبورشان ساخته‌اند.

۷۸- ﴿لَا تُخۡزُونِ﴾: رسوا و اهانتم نکنید.

۷۹- ﴿مِنۡ حَقّٖ﴾: هیچ ضرورتی.

۸۰- ﴿ءَاوِيٓ إِلَىٰ رُكۡنٖ﴾: به قدرتمندی می‌پیوستم و به کمک او بر شما چیره می‌شدم.

۸۱- ﴿بِقِطۡعٖ مِّنَ ٱلَّيۡلِ﴾: قسمتی از شب یا آخر آن.

۸۲- ﴿سِجِّيلٖ﴾: گل پخته شده با آتش مانند سفال.

۸۲- ﴿مَّنضُودٖ﴾: پی‌درپی یا انبوه و آماده برای عذاب.

۸۳- ﴿مُّسَوَّمَةً﴾: نشانی شده برای عذاب.

۸۴- ﴿أَرَىٰكُم بِخَيۡرٖ﴾: شما را در نعمت و آسایشی می‌بینم که از کم فروشی بی‌نیازتان می‌کند.

۸۴- ﴿يَوۡمٖ مُّحِيطٖ﴾: روز هلاکت‌آور.

۸۵- ﴿بِٱلۡقِسۡطِ﴾: به عدالت بدون زیادت و نقصان.

۸۵- ﴿لَا تَبۡخَسُوا﴾: کم نکنید.

۸۵- ﴿لَا تَعۡثَوۡاْ﴾: فساد را به حد کمال نرسانید.

۸۶- ﴿بَقِيَّتُ ٱللَّهِ﴾: حلالی‌که خدا برای شما باقی گذاشته است.

۸۶- ﴿بِحَفِيظٖ﴾: مراقب که شما را به سبب اعمالتان جزا بدهم.

۸۸- ﴿أَرَءَيۡتُمۡ﴾: به من خبر دهید.

۸۸- ﴿بَيِّنَةٖ﴾: هدایت و بصیرت.

۸۹- ﴿لَا يَجۡرِمَنَّكُمۡ﴾: شما را وادار نسازد.

۹۱- ﴿رَهۡطُكَ﴾: گروه و قبیله‌ات.

۹۲- ﴿وَرَآءَكُمۡ ظِهۡرِيًّا﴾: پشت سرخود فراموش شده و بی‌ارزش.

۹۳- ﴿مَكَانَتِكُمۡ﴾: آخرین توان خود.

۹۳- ﴿وَٱرۡتَقِبُوٓا﴾: منتظر عاقبت و نتیجه باشید.

۹۴- ﴿ٱلصَّيۡحَةُ﴾: صدای تکان دهنده و کشنده از آسمان.

۹۴- ﴿جَٰثِمِينَ﴾: خشک بی‌حرکت و بی‌جان.

۹۵- ﴿لَّمۡ يَغۡنَوۡاْ فِيهَآ﴾: از مدتها، در این سرزمین به خوشی سکونت نداشته‌اند.

۹۵- ﴿بُعۡدٗا لِّمَدۡيَنَ﴾: قوم مدین از رحمت حق دور و نابود باد.

۹۵- ﴿بَعِدَتۡ ثَمُودُ﴾: پیش از این ثمود نابود شد.

۹۶- ﴿سُلۡطَٰنٖ مُّبِينٍ﴾: دلیلی روشن بر صدق رسالتش.

۹۸- ﴿يَقۡدُمُ قَوۡمَهُ﴾: فرعون پیشاپیش قوم خود خواهد بود.

۹۸- ﴿فَأَوۡرَدَهُمُ ٱلنَّارَ﴾: پس آنها را در دوزخ داخل می‌کند چون همه از وحدانیت خدا منکر بودند.

۹۸- ﴿ٱلۡوِرۡدُ ٱلۡمَوۡرُودُ﴾: دوزخ وکسانی‌که در آن داخل می‌شوند.

۹۹- ﴿ٱلرِّفۡدُ ٱلۡمَرۡفُودُ﴾: عطیه‌ای‌که به آنها داده شده است، لعنت.

۱۰۰- ﴿حَصِيد﴾: نشانش از میان رفته مانند کشت درو شده.

۱۰۱- ﴿غَيۡرَ تَتۡبِيبٖ﴾: بجز زیان و نابودی.

۱۰۶- ﴿زَفِيرٞ﴾: به شدت بیرون آوردن هوا از سینه.

۱۰۶- ﴿شَهِيقٌ﴾: برگشتن نفس به سینه.

۱۰۸- ﴿غَيۡرَ مَجۡذُوذٖ﴾: بی‌پایان.

۱۱۰- ﴿مُرِيبٖ﴾: شک و اضطراب آور.

۱۱۲- ﴿لَا تَطۡغَوۡا﴾: از حدی‌که خدا برای شما تعیین کرده، تجاوز نکنید.

۱۱۳- ﴿لَا تَرۡكَنُوٓاْ﴾: دل‌های شما به محبت آنان میل نکند.

۱۱۴- ﴿زُلَفٗا مِّنَ ٱلَّيۡلِ﴾: ساعاتی از شب نزدیک روز.

۱۱۴- ﴿ذِكۡرَىٰ لِلذَّٰكِرِينَ﴾: پندی است برای پند پذیران.

۱۱۶- ﴿ٱلۡقُرُون﴾: ملتها.

۱۱۶- ﴿أُوْلُواْ بَقِيَّةٖ﴾: صاحبان عقل و خیر.

۱۱۶- ﴿مَآ أُتۡرِفُواْ فِيهِ﴾: به آنها توانگری و نعمت ارزانی شده بود.

۱۱۹- ﴿تَمَّت﴾: حتمی و قطعی شد.

۱۲۱- ﴿مَكَانَتِكُمۡ﴾: آخرین توان خویش را به کار گیرید.